Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 
Pole winogron - szampania

Szampan, kojarzony ze świętowaniem wyjątkowych okazji, jest nieodłącznym elementem zachodniej kultury. Istnieją momenty – takie jak wesela, huczne jubileusze oraz imprezy sylwestrowe i karnawałowe, które trudno sobie wyobrazić bez tego wina. Szampan jest również synonimem luksusu, prestiżu i wysokiego statusu materialnego. Rzadko zastanawiamy się jednak, w jaki sposób i w jakich okolicznościach powstało to wyjątkowe wino musujące. 

Wszyscy wiemy, że szampan jest najbardziej eleganckim winem musującym, wytwarzanym wyłącznie we francuskim regionie, zwanym Szampanią. Uprawa winorośli na tym terenie rozpoczęła się w epoce gallo-romańskiej – to właśnie wtedy Rzymianie sprowadzili i posadzili tam pierwsze winne krzewy. Nasadzenia te przetrwały do dzisiaj, głównie dzięki troskliwej opiece kleru, który szczególną wagę przykładał do szczepów rosnących w okolicach Reims i Chalons-en Champagne. Ciekawostką jest fakt, że słowo „champagne” w zamierzchłych czasach oznaczało nieużytki stosowane na pastwiska dla owiec. Na początku wina z Szampanii zaliczano po prostu do szerokiej kategorii win francuskich, nie wyróżniając ich szczególnie. Kiedy zaś w XVI wieku, podczas panowania Henryka IV, pojawiło się określenie „wino szampańskie”, miało ono raczej negatywne konotacje.

droga do szampaniiPomysł na butelkowanie szampana pojawił się dopiero w XVII wieku. Pierwsze próby w tym zakresie rozpoczęły się dokładnie w 1660 roku, ale trudno było nazwać je udanymi. To właśnie wtedy powstały określenia takie jak „saute-bouchon” (wystrzeliwacz korków) czy „le vin du diable” (wino diabelskie). Miały one swoje źródło w fakcie, iż w butelkach wina wytwarzał się gaz, który powodował, że naczynia… wybuchały. Rozwiązanie tego problemu znaleźli Anglicy, którzy wpadli na pomysł, by napój rozlewany był do butelek wykonanych z grubszego szkła. Takie pojemniki były w stanie oprzeć się wysokiemu ciśnieniu panującemu w ich wnętrzu. Według jednej z teorii to również Anglicy (a nie Francuzi) odpowiadają za słynną metodę szampańską, za pomocą której do dziś wytwarzane jest luksusowe wino musujące z Szampanii. Chodzi o drugą fermentację, która ma miejsce dzięki temu, że po pierwszej fermentacji do płynu dodawany jest cukier (warto zaznaczyć, że druga fermentacja odbywa się już w butelkach i to właśnie w nich w naturalny sposób wytwarzane są charakterystyczne bąbelki).

Francuzi mają jednak własną teorię na ten temat i uważają, że wynalazcą szampana jest benedyktyn dom Pierre Pérignon. Niezależnie od tego, jaka jest prawda (którą dzisiaj trudno byłoby udowodnić), to właśnie ten mnich w 1670 roku zaczął starannie selekcjonować używane winogrona, co przyczyniło się do znacznej poprawy jakości szampana. Jego pomysłem było także wykorzystywanie dębowych korków, które przywiązywano do butelek za pomocą włókna konopnego nasyconego olejem – zabieg ten miał na celu zachowanie świeżości wina, a także jego piany. Korek powstrzymywał również szampana przed wybuchaniem.

Do tamtego czasu szampan uchodził za mało prestiżowe wino niskiej jakości, produkowane w regionie o niesprzyjających winiarstwu warunkach klimatycznych. Z czasem, w związku z licznymi ulepszeniami, zyskał wierne grono wielbicieli i zaczął być uważany za towar ekskluzywny. Około 1695 r. szampan został wprowadzony do sprzedaży w specjalnych butelkach. W 1718 roku kanonik Jean Godinot napisał, że „od ponad 20 lat Francuzi zaczęli gustować w winie musującym”. Istnieją również dane mówiące, iż w 1729 roku niejaki Nicolas Ruinart otworzył w Reims pierwszy kantor handlujący musującym winem z Szampanii. Z kolei rok później w Épernay powstało podobne miejsce o nazwie „Chanoine Frères”.

winiarnia w szampaniiChoć Anglicy i Francuzi docenili wino musujące z Szampanii nieco wcześniej, dopiero w XVIII wieku szampan zdobył prawdziwą, międzynarodową popularność. To właśnie wtedy rozpowszechniła się idea „maisons de champagne”, czyli domów szampańskich. Do tego typu miejsc należały m.in. Florenz-Louis Heidsieck i Claude Moët. W 1844 roku Jules Guyot wynalazł i opatentował nieco doskonalszy niż dotychczas sposób zamykania butelek, dodając kapsel na korku. Z kolei dwa lata później Perrier-Jouët wprowadził na rynek pierwszego szampana w wersji brut, czyli wytrawnej. Dotąd na salonach gościła głównie jego słodka odmiana.

Choć dziś jest dla nas oczywiste, że mianem „szampana” można określać wyłącznie wina musujące wyprodukowane w Szampanii, nazwa ta została zastrzeżona dopiero w 1911 roku. 22 lipca 1927 roku w życie weszła ustawa o „strefie winiarskiej”, której zadaniem było doprecyzowanie, na jakich terenach może być produkowany szampan. Warto zaznaczyć, iż strefa ta nie jest jednolita, a szampany produkowane w różnych jej częściach charakteryzują się nieco odmiennymi właściwościami, które koneser może rozpoznać po aromatach i smaku. Wszystkie jednak są wytwarzane w podobny sposób, przy zachowaniu tych samych zasad: zbiór winogron odbywa się ręcznie, bardzo często łączone są różne odmiany winogron i roczników, a wino trzymane jest w butelce pod ciśnieniem i zamknięte za pomocą korka w kształcie grzyba (a nie korka cylindrycznego), przytrzymywanego kapslą i kagańcem z drutu.